นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทยค้าน UPOV 1991 ห่วงจำกัดสิทธิเก็บเมล็ดพันธุ์
นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทยค้าน UPOV 1991 ห่วงจำกัดสิทธิเก็บเมล็ดพันธุ์
นายปราโมทย์ เจริญศิลป์ นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย คัดค้านการที่ไทยจะเข้าร่วมอนุสัญญา UPOV 1991 โดยกังวลว่าข้อจำกัดการเก็บหรือแบ่งปันเมล็ดพันธุ์อาจเพิ่มต้นทุนชาวนาและกระทบวิถีการผลิตเดิม พร้อมเรียกร้องให้รัฐประเมินผลดี–ผลเสียอย่างรอบด้านก่อนตัดสินใจ
นายปราโมทย์กล่าวในเวทีเสวนา'ผ่าร่าง พ.ร.บ. พันธุ์พืชใหม่ : UPOV 1991 ปลดล็อกนวัตกรรม หรือจำกัดสิทธิเกษตรกร' เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ว่า ไทยอาจเสียเปรียบด้านการเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากพันธุ์พืช ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับความมั่นคงในการผลิตและต้นทุนของเกษตรกร
UPOV 1991 กำหนดมาตรฐานคุ้มครองสิทธินักปรับปรุงพันธุ์พืชในขอบเขตกว้างกว่า UPOV 1978 อย่างไรก็ตาม มาตรา 15(2) เปิดทางให้ประเทศสมาชิกกำหนดข้อยกเว้นให้เกษตรกรเก็บผลผลิตจากพันธุ์พืชคุ้มครองไว้ขยายพันธุ์ในพื้นที่ของตนได้ ภายใต้เงื่อนไขและข้อจำกัดตามกฎหมาย
ดังนั้น ผลกระทบต่อสิทธิเก็บเมล็ดพันธุ์ต้องพิจารณาจากรายละเอียดกฎหมายและข้อยกเว้นที่จะกำหนด ไม่อาจสรุปได้ว่าเกษตรกรทุกคนจะถูกห้ามเก็บเมล็ดพันธุ์ทุกชนิดโดยอัตโนมัติ
ขณะนี้ไทยยังอยู่ระหว่างศึกษาและพิจารณาทางเลือกเกี่ยวกับ UPOV 1991 รัฐจึงควรประเมินผลกระทบต่อเกษตรกรแต่ละกลุ่ม ทั้งสิทธิในการเก็บและใช้เมล็ดพันธุ์ ต้นทุนการผลิต การเข้าถึงพันธุ์พืช และโอกาสพัฒนาพันธุ์พืชไทย พร้อมเปิดรับฟังความคิดเห็นและชี้แจงข้อกฎหมายอย่างชัดเจน เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรม สิทธิของนักปรับปรุงพันธุ์ และผลประโยชน์ของเกษตรกร
