การซื้อถั่วเหลือง คำสั่งซื้อเครื่องบินโบอิ้ง และการเข้าถึงธาตุหายาก ซึ่งเป็นข้อผูกพันหลักสามประการที่อยู่เบื้องหลังการหยุดยิงทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีนกำลังมีความคืบหน้าในอัตราที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด ก่อนการประชุมสุดยอดระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน ที่กรุงวอชิงตันในวันพฤหัสบดีนี้

       โดยรวมแล้ว สถิติการปฏิบัติตามข้อตกลงที่ไม่สม่ำเสมอชี้ให้เห็นว่า การหยุดยิงทำหน้าที่ขั้นต่ำในการช่วยให้การค้าดำเนินต่อไปและยับยั้งการปะทะกันอีกครั้ง แต่ทั้งสองฝ่ายต่างก็ไม่มีความเต็มใจที่จะยอมเสียเปรียบเชิงกลยุทธ์ นักวิเคราะห์กล่าว 

       เอริค เซียว หัวหน้าฝ่ายขายประจำเอเชียของ CMC Markets กล่าวกับ CNBC ว่า ”การหยุดยิงกำลังคืบหน้าไปอย่างรวดเร็วที่สุดในพื้นที่ที่มีต้นทุนต่ำที่สุด”

      การประชุมระหว่างมหาอำนาจในเดือนพฤษภาคมได้ยืนยันถึงความมุ่งมั่นของปักกิ่งที่จะเพิ่มการซื้อถั่วเหลืองจากสหรัฐฯ และซื้อเครื่องบินโบอิ้ง 200 ลำขณะที่การส่งออกแม่เหล็กแร่หายากจากจีนกลับมาดำเนินการอีกครั้งหลังจากระงับ การควบคุมการส่งออก เป็นเวลา 12 เดือน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนปีที่แล้ว

     แต่การส่งมอบตามพันธสัญญาทั้งสามข้อนั้นไม่สม่ำเสมอ และยากที่จะตรวจสอบได้ในบางกรณี

       แลร์รี หู หัวหน้าฝ่ายเศรษฐศาสตร์จีนของ Macquarie Group อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ และจีนในปัจจุบันว่าเป็นช่วงแห่งการผ่อนคลายความตึงเครียด ซึ่งเกิดจาก “ความสมดุลของความเปราะบาง”

       หู กล่าวในบันทึกว่า ทั้งสองฝ่ายต่าง งตระหนักถึงจุดอ่อนของอีกฝ่ายเป็นอย่างดีง

       เวนดี้ คัตเลอร์ รองประธานสถาบันนโยบายเอเชียโซไซตี้ กล่าวว่า การผ่อนคลายความตึงเครียดไม่ควรถูกเข้าใจผิดว่าเป็นการคืนดีกัน

       'ตอนนี้ทั้งสองฝ่ายต่างก็สนใจในเสถียรภาพ' คัตเลอร์กล่าวกับรายการ 'The China Connection' ของ CNBC ในเดือนพฤษภาคม 'นี่ไม่ได้หมายความว่าเราจะกลายเป็นเพื่อนสนิทกัน แต่หมายความว่าเราจะอยู่ร่วมกันได้'

       ถั่วเหลืองเป็นตัวชี้วัดเชิงตัวเลขที่ชัดเจนที่สุดถึงความคืบหน้าในการปฏิบัติตามพันธกรณีทางการค้า

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่าจีนได้ซื้อถ่านหินไปแล้วเกือบครึ่งหนึ่งของจำนวนที่ตกลงกันไว้ 25 ล้านตันต่อปี หลังจากที่ซื้อไปประมาณ 1 ล้านตันจากผู้ผลิตในสหรัฐฯ ในสัปดาห์เดียวเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา

      การซื้อถั่วเหลืองยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการแสดงให้เห็นถึงความร่วมมือระหว่างสองประเทศอีกด้วย

      แอนดี้ รอธแมน นักยุทธศาสตร์จีน กล่าวกับรายการ 'Squawk Box Asia” ของ CNBC ในเดือนกรกฎาคมว่า 'สถานการณ์จะดีขึ้นเล็กน้อยก่อนการประชุมทวิภาคีระหว่างทรัมป์และสี จิ้นผิง ... แล้วก็จะลดลงอีกครั้ง' โดยสังเกตว่าการซื้อสินค้ามักจะกระจุกตัวอยู่รอบๆ การประชุมสำคัญๆ เหล่านี้

      เซียวกล่าวว่า การซื้อถั่วเหลืองเป็น 'รางวัลทางการเมือง' แต่เตือนว่าไม่ควรตีความการซื้อถั่วเหลืองว่าเป็นสัญญาณโดยตรงของท่าทีของปักกิ่งต่อความสัมพันธ์ทางการค้าในวงกว้าง 'จีนซื้อเพราะต้องการ' เขากล่าว

ความขัดแย้งทางการค้าถั่วเหลืองไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใด

     จีนซึ่งเป็นประเทศผู้นำเข้าถั่วเหลืองรายใหญ่ที่สุดของโลก พบว่าสัดส่วนการนำเข้าถั่วเหลืองจากสหรัฐฯ ลดลงอย่างมาก จาก 40% ของการนำเข้าทั้งหมดก่อนที่ทรัมป์จะเรียกเก็บภาษีสินค้าสำคัญจากจีนในปี 2018 เหลือเพียง23% ในช่วงห้าเดือนแรกของปี 2026

      ความคืบหน้าเกี่ยวกับข้อผูกพันในการจัดหาเครื่องบิน 200 ลำนั้นยังไม่โปร่งใสเท่าที่ควร

      เจมีสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ กล่าวเมื่อสัปดาห์นี้ว่า เครื่องบินประมาณ 140 ลำอยู่ในสภาพดี และมีการสั่งซื้อเพิ่มอีก 10 ลำตามรายงานของรอยเตอร์ อย่างไรก็ตามยังไม่มีการเปิดเผยรายชื่อลูกค้า รุ่น และกำหนดการส่งมอบ

      ซีอีโอของโบอิ้ง เคลลี่ ออร์ทเบิร์ก ได้ลดความคาดหวังเกี่ยวกับการประกาศสั่งซื้อเครื่องบิน 200 ลำในคราวเดียว โดยกล่าวว่าสายการบินจีนแต่ละแห่งจะทำการสั่งซื้อและประกาศคำสั่งซื้อตามจังหวะของตนเอง

       คำมั่นสัญญานี้มาพร้อมกับเงื่อนไขเพิ่มเติม โดยรายงานอย่างเป็นทางการของปักกิ่งเกี่ยวกับข้อตกลงในเดือนพฤษภาคมระบุว่าการซื้อดังกล่าวเชื่อมโยงกับการรับประกันของสหรัฐฯ เกี่ยวกับการจัดหาเครื่องยนต์และชิ้นส่วนอากาศยาน

       การวัดผลการที่ปักกิ่งปฏิบัติตามพันธสัญญาด้านแร่หายากนั้นทำได้ยากกว่า เนื่องจากคำมั่นสัญญานั้นเกี่ยวข้องกับการเข้าถึงที่เชื่อถือได้มากกว่าปริมาณการส่งออกที่ระบุไว้

ข้อมูลจากกรมศุลกากรจีนที่รายงานโดยหนังสือพิมพ์ไฟแนนเชียลไทมส์ระบุว่า การส่งออกแม่เหล็กแร่หายากจากจีนไปยังสหรัฐฯ ฟื้นตัวขึ้นหลังจากมีการจำกัดก่อนหน้านี้ แต่ลดลงเหลือ 512 เมตริกตันในเดือนสิงหาคม ซึ่งลดลง 20% จากเดือนกรกฎาคม และ 13% จากปีที่แล้ว

       ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการเข้าถึงแร่หายากยังคงมีอยู่สำหรับลูกค้าในสหรัฐอเมริกา

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่าซัพพลายเออร์ชาวจีนบางรายปฏิเสธคำสั่งซื้อจากสหรัฐฯ เนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์และการปฏิบัติตามกฎระเบียบ ขณะที่บริษัทอเมริกันบางแห่งต้องรอใบอนุญาตส่งออกนานกว่าหกเดือน

       ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของแร่หายากอาจเป็นสัญญาณที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับท่าทีของแต่ละประเทศต่อความสัมพันธ์ทางการค้า เนื่องจากต้นทุนเชิงยุทธศาสตร์ของการยอมอ่อนข้อในเรื่องแร่เหล่านี้

       Hu จาก Macquarie ระบุว่าแร่หายากเป็นจุดอ่อนสำคัญของจีน ซึ่งสมดุลกับความได้เปรียบของสหรัฐฯ ในด้านเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงที่ใช้ในการผลิตชิป

      ในทำนองเดียวกัน เซียวกล่าวว่าแร่หายากเป็นตัวบ่งชี้ที่ชัดเจนที่สุดของความสัมพันธ์ในวงกว้าง เนื่องจากมีความสำคัญในด้านพลังงานสะอาด เทคโนโลยีขั้นสูง และการป้องกันประเทศ

      เซียว กล่าวว่า ความคืบหน้าในเรื่องพันธสัญญาด้านแร่หายากอาจ ”เป็นรากฐานของความสัมพันธ์ที่ยั่งยืนในแบบที่คำสั่งซื้อถั่วเหลืองและเครื่องบินไม่สามารถทำได้”

      เขากล่าวว่า การใช้ประโยชน์จากอำนาจต่อรองนั้นเป็นเรื่องที่ต้องคำนวณอย่างรอบคอบ การตัดขาดการส่งออกโดยสิ้นเชิงจะกระตุ้นให้สหรัฐฯ และพันธมิตรเร่งสร้างห่วงโซ่อุปทานทางเลือก ในขณะเดียวกันก็จะส่งผลเสียต่อผู้ผลิตชาวจีนที่พึ่งพาตลาดรถยนต์ไฟฟ้าและเทคโนโลยีระดับโลก

      เซียวกล่าวว่า 'ไพ่เด็ดที่สุดของจีน คือไพ่ที่จีนไม่สามารถใช้ได้อย่างเต็มที่'

เอเวอลีน เฉิง และแอนนีค บาว จากซีเอ็นบีซี ร่วมเขียนข่าวนี้