โอกาสในการเข้าถึงองค์ความรู้
โอกาสในการเข้าถึงองค์ความรู้ เช้าวันนี้ผมพอมีเวลาได้ปลีกตัวมาพักผ่อน สูดอากาศบริสุทธิ์เพื่อชาร์จพลังกายและพลังใจให้สดชื่นขึ้น
ระหว่างที่นั่งรับลมเย็นๆ จิบกาแฟอุ่นๆ ยามเช้าอยู่นั้น สายตาก็เหลือบไปมองซองกาแฟสำเร็จรูปเล็กๆในมือ และพลิกอ่านรายละเอียดข้างกล่องบรรจุภัณฑ์อย่างพินิจพิเคราะห์
แปลกดีเหมือนกันนะครับ ทั้งที่เป็นช่วงเวลาพักผ่อนแท้ๆ แต่ในใจของผมกลับอดคิดถึงพี่น้องเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการคนตัวเล็กๆไม่ได้เลย ยิ่งเพ่งมองกาแฟซองเล็กๆ นี้อย่างละเอียดเท่าไหร่ ภาพของโอกาสและเส้นทางสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิตไทย ก็ยิ่งผุดขึ้นมาชัดเจนในความคิดมากขึ้นเท่านั้น
กาแฟซองจิ๋ว ที่ผมถืออยู่ มีน้ำหนักเพียง 2.1 กรัม รวมทั้งกล่อง 12 ซอง มีน้ำหนักสุทธิแค่ 25 กรัมกว่าๆ เท่านั้น แต่ราคาขายกลับสูงถึงกล่องละเกือบ 400 บาท พอผมลองหยิบเครื่องคิดเลขขึ้นมาคำนวณเล่นๆ ก็พบว่าหากคิดเทียบเป็นน้ำหนัก 1 กิโลกรัม ผงกาแฟในกล่องนี้จะมีมูลค่าพุ่งสูงขึ้นไปถึงหมื่นกว่าบาทต่อกิโลกรัมเลยทีเดียว
จุดนี้ นี่เองครับที่ทำให้ผมสะกิดใจ เพราะถ้าเป็นผลเชอร์รีกาแฟสด ใต้ร่มเงาไม้ที่เกษตรกรบ้านเราเก็บขายหน้าสวน ราคาจะอยู่ที่เพียงหลักสิบบาทต่อกิโลกรัมเท่านั้น คำถามสำคัญ คือ อะไรที่ทำให้มูลค่าปลายทางของสินค้าเกษตรชนิดเดียวกันนี้ก้าวกระโดดขึ้นมาได้นับร้อยเท่าตัว?
เบื้องหลังตัวเลขที่น่าทึ่งนี้ เกิดจากการผสานกันอย่างลงตัวของหลายองค์ประกอบ เริ่มต้นจากเรื่องของเทคโนโลยีที่เข้ามาแก้โจทย์ความเคยชินเดิมๆ กาแฟสำเร็จรูปทั่วไปมักถูกมองว่าด้อยเรื่องกลิ่นและรสสัมผัส แต่เขากลับนำวิทยาศาสตร์การอาหารมาผสมผสานระหว่างกาแฟสกัดกับเมล็ดกาแฟคั่วบดละเอียดระดับไมโคร เพื่อล็อกน้ำมันหอมระเหยตามธรรมชาติเอาไว้ ทำให้เวลาที่เราชงดื่ม ได้กลิ่นหอมกรุ่นและรสชาติที่ใกล้เคียงกับกาแฟคั่วบดสดใหม่อย่างน่าประหลาดใจ
ความน่าสนใจไม่ได้หยุดอยู่แค่นวัตกรรมการผลิตเท่านั้น แต่ยังสะท้อนผ่านการสื่อสารที่ชาญฉลาด แทนที่จะระบุเพียงคำกว้างๆ ว่าเ ป็นกาแฟแท้ เขากลับบอกเล่าโปรไฟล์ของเมล็ดกาแฟอย่างมีชั้นเชิง มีสเกลระบุระดับความเข้ม เนื้อสัมผัส และความเปรี้ยวไว้อย่างชัดเจน
ทำให้ผู้บริโภครู้สึกได้ทันทีถึงบุคลิกเฉพาะตัวของกาแฟแก้วนั้น ยิ่งเมื่อบวกเข้ากับการออกแบบซองสติ๊กที่เรียวยาว น้ำหนักเบา ฉีกซองเติมน้ำร้อนได้ทันทีโดยไม่ต้องมีอุปกรณ์ยุ่งยาก มันจึงตอบโจทย์วิถีชีวิตของคนยุคใหม่ที่ต้องการความสะดวกสบายในทุกการเดินทางได้อย่างไร้รอยต่อ
และที่กินใจผมที่สุด ก็คือข้อความเล็กๆ บนกล่องที่บอกเล่าถึงความตั้งใจในการรับซื้อผลผลิตอย่างเป็นธรรม ควบคู่ไปกับการร่วมมืออนุรักษ์สิ่งแวดล้อม สิ่งนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า ผู้บริโภคยุคใหม่ไม่ได้มองหาแค่รสชาติที่ถูกปาก แต่พวกเขายินดีที่จะจ่ายเพื่อสนับสนุนสินค้าที่มีหัวใจ และรู้สึกภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการโอบอุ้มดูแลธรรมชาติและชุมชนต้นน้ำ
ผมนั่งต่อเพลินๆ มองไอน้ำบางๆ ลอยกรุ่นเหนือถ้วยกาแฟในมือแล้ว ความรู้สึกห่วงใยและเสียดายโอกาสของพี่น้องบ้านเราก็ยิ่งชัดเจนขึ้น แผ่นดินไทยของเราอุดมสมบูรณ์และเต็มไปด้วยของดีมากมาย เรามีเมล็ดกาแฟคุณภาพเยี่ยมบนยอดดอย มีใบชาหอมกรุ่น มีผลไม้และพืชผลท้องถิ่นที่รสชาติดีไม่แพ้ชาติใดในโลก
แต่...สิ่งที่คนตัวเล็กของเรายังเฝ้ารออยู่นั้น ไม่ใช่เพียงแค่กำลังใจ หากแต่คือโอกาสในการเข้าถึงองค์ความรู้ด้านนวัตกรรมการแปรรูป ศิลปะในการเล่าเรื่องราวของท้องถิ่นให้ทรงคุณค่า และการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สอดรับกับวิถีชีวิตของผู้คน
หากเราช่วยกันเติมฟันเฟืองเหล่านี้ให้ครบถ้วน หยาดเหงื่อและแรงกายของพี่น้องเกษตรกรไทยจะไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงการขายวัตถุดิบราคาถูกอีกต่อไป แต่จะแปรเปลี่ยนเป็นผลผลิตทรงคุณค่าที่สร้างรายได้อย่างมั่นคง และยั่งยืนกลับคืนสู่ชุมชนครับ.
มงคล ลีลาธรรม